.
İÇERİK  
  Ana Sayfa
  İletişim
  KAYNAK KULLANIMI HAKKINDA...
  EPHRAIM KISHON- Yazar
  HALE KUNTAY - Çevirmen
  KISHON USULU ROMEO JULIET
  ROMEO ve JULİET -III.PERDE V. SAHNE
  ŞARKI SÖZLERİ
  KISA KISA
  MERAKLISINA SEÇME ROMEO JULIET'LER
  "TARLA KUŞUYDU JULIET" OYUNU ÜZERİNE
  TARLA KUŞU VE BÜLBÜL
  LUCRETIA
  RAPE OF LUCRECE
  MEKANLAR
  ELIZABETH DÖNEMİ LİRİK ŞİİRLERİ
  TÜM ZAMANLARIN YAZARI
  SHAKESPEARE'S STRATFORD
  PORTRAITS OF SHAKESPEARE
  KATOLİK İNANCINDA EVLİLİK
  AŞKIN HALLERİ
  AŞK VE EVLİLİK: ÇOĞALMANIN DÜŞÜNYAPISI
  YAHUDİLİKTE EVLİLİK VE BOŞANMA
  EVLİLİK VE AİLE
  SEKS VE İLİŞKİ
  İTALYAN MUTFAĞI VE MAKARNA
  YEMEKLERİN TOPLUMSAL İŞLEVLERİ
  YEME VE CİNSELLİĞİ DÜZENLEYEN LİMBİK SİSTEM
  FREUD'TAN..
  KUTSAL EVLİLİĞİN KAYNAKLARI
  AŞK UZERİNE MARAZÎ BİR DENEME DAHA
  PSİKİYATRİK AÇIDAN EVLİLİK VE CİNSELLİK
  SHAKESPEARE' DE EROTİK ÖGELER
  SHAKESPEAR'İN OYUNLARINDA SİYASET
  YEME EYLEMİ VE CİNSEL UYARICILAR İLİŞKİSİ
  SHAKESPEARE' İN HAYATTAYKEN YAPILAN TEK PORTRESİ
  OYUN HAKKINDA GÖRÜŞLER



																							
YAHUDİLİKTE EVLİLİK VE BOŞANMA

              YAHUDİLİKTE EVLİLİK VE BOŞANMA   

Evlilik

            Yahudilik evlilik kurumunun kutsallığına inanır: Evlenme töreninin İbranice karşılığı olan “Kidduşin”, kutsal anlamına gelen “kadoş” sözcüğünden türemiştir. Yine de, evlilikte yaşanabilen acılar bazen, faydalı yönlerini kat kat geride bıraktığı için ilişkiye son verilmesi gerekebilir.
            “Şalom bayit”, barış, huzur dolu bir ev, Yahudilikte çok değerli bir kavramdır. Sorunları olan çiftlere danışmanlık hizmeti veren hahamlar, evliliği kurtarmaya yönelik çabalarında bu sözcükleri sık sık kullanırlar (örneğin: “Sizlerin eve dönüp ‘şalom bayit’i yeniden kurmanızı rica ediyorum”). “Şalom bayit” noksanlığı bazı çiftler için boşanmanın asıl nedenidir. Zira evlilik kurumunun amacı zorluklarla dolu bir dünyada bir huzur adacığı oluşturmaksa, içinde barış olmayan ve olamayacak gibi görünen bir evdeki beraberliği sona erdirmek daha faydalı olacaktır.

            Böyle bir karara doğal olarak iyice düşünüldükten sonra varılmalı, ancak bir evliliği de ne pahasına olursa olsun sürdürmekten kaçınılmalıdır. Özellikle fiziksel taciz durumlarında evlilik bir an önce sona erdirilmelidir. Talmud’un dediği gibi, “Hiçbir kadından [veya erkekten] bir yılanla aynı inde oturması beklenemez” (Yevamot 112b). Bunun dışında Talmud, kocasının kötü davrandığı bir kadının bu olguyu kaderi olarak kabullenmesini kesinlikle onaylamaz: “Kadın hayat için yaratılmıştır, acı çekmek için değil” (Ketubot 61 a).
Tevrat'ta evlilik işlemleri ile ilgili çok az yönlendirici bilgi bulunur. Eş bulma yöntemi, düğün töreninin şekli ve evlilikte ilişkiler Talmud'da anlatılır.

Talmud bir kadınla evlenmenin üç yolunu açıklar: ‘Para karşılığı', ‘bir anlaşma' yoluyla ve ‘cinsel ilişkiyle'. Genelde bütün bu üç şart da yerine geldiği halde bağlayıcı bir evlilik için sadece bir tanesi yeterlidir.

Birinci yol olan ‘para karşılığı', nikâh yüzüğüyle yerine getirilmiş olur. Kadının ‘para'yı kabul etmesi, erkeği kocalığa kabul edişini simgeler. Her halükarda Talmud bir kadının ancak kendi rızası ile evlendirilebileceğini belirtir.

Düğün töreninde damat geline ‘evlilik anlaşması' olan "Ketuba"yı verir. Erkeğin evlilik boyunca karısına olan sorumlulukları, ölüm halinde mirasın paylaşılması, çocukların geçimi ile ilgili sorumluluklar, hatta boşanma durumunda kadına verilecek nafaka dahi Ketuba'da yazılıdır. Ketuba bir hattat tarafından yazılıp, çoğu zaman evlerin duvarlarını süsleyen güzel bir kaligrafi örneğidir.

Evlilik işlemi iki aşamada gerçekleşir. "Kiduşin" (genelde ‘nişanlılık' diye çevrilir) ve "Nisuin" (nikâh, evlilik). Kiduşin sadece ölüm ve boşanmayla feshedilir. Ancak Kiduşin döneminde çiftler birlikte yaşamazlar; evliliğin getirdiği karşılıklı sorumluluklar ise, Nisuin tam olarak gerçekleşmeden başlamaz.

Geçmişte, Kiduşin ve Nisuin arasındaki süreç en az bir yıl olurdu. O süre içinde damat yeni ailesi için bir ev hazırlardı. Günümüzde genelde bu iki tören aynı anda yapılıyor.

Yahudi kanununa göre evlilik iki kişi arasındaki özel bir ‘anlaşma' olduğu için bir hahamın veya başka bir dini yetkilinin varlığını gerektirmez. Ancak, genellikle bir haham huzurunda yapılır.

Yahudi Düğün Töreni

Geleneğe göre gelinle damat düğünden önce bir hafta boyunca görüşmemelidir. Düğün sırasında sinagogda çok neşeli kutlamalar olur. Çoğu zaman gelinle damada olayın tatlılığını simgeleyen şekerler atılır. Geleneksel olarak gelinle damat düğünden bir gün önce oruç tutar.

Törenden önce gelin, Rebeka'nın İshak'a yüzü örtülü olarak getirilişini simgeleyen duvakla yüzünü kapatır.

Tören yaklaşık 20-30 dakika sürer. (Aşkenaz geleneğinde) Gelin iki anneyle birlikte girip damadın etrafında döner. Şarapla iki kutsama yapılır: birincisi şarabın kutsanması, ikincisi de evliliğin yükümlülüklerine ilişkin kutsamadır. Erkek yüzüğü kadının parmağına takar. Kiduşin bitince Ketuba yüksek sesle okunur.

Gelinle damat dört sopayla tutturulmuş bir kumaş veya ebeveynlerinin tuttuğu dua şalından (tallet) yapılan, birlikte oturacakları evi simgeleyen "Hupa" altında dururlar. Hupa'nın önemi o kadar büyüktür ki, bazen düğün töreni hupa'yla özdeşleştirilir. Törende gelinle damat "minyan" (10 yetişkin Yahudi erkek) huzurunda yedi tane kutsama duası okurlar. Daha sonra çift şaraptan bir yudum alır. Damat, Kudüs'teki tapınağın yıkılışının simgesi olarak bir bardağı (ya da küçük bir cam parçasını) sağ ayağıyla ezer. Damadın gelini evine getirişinin simgesi olarak, kısa bir sure için yeni evli çift özel bir odada yalnız kalırlar.

Düğün bir kutlama yemeğiyle devam eder. Neşeli müzik ve dans düğünlerin geleneksel bir parçasıdır.

Evlilik Hayatı

Tevrat ve Talmud'a göre bir erkek birden fazla kadınla evlenebilir, ancak bir kadın birden fazla erkekle evlenemezdi. Çok eşliliğe izin verildiği halde bu hiç yaygın değildi. Talmud'ta hiç bir zaman birden fazla eşli bir Haham adı geçmez. 1000 yıllarında Aşkenaz Yahudiler, Hıristiyan kültürünün baskısıyla çok eşliliği yasakladılar. Bazı İslam ülkelerinde yaşayan Sefarad Yahudiler arasında çok eşliliğe izin yirminci yüzyılın ortalarına kadar devam etti.

Bir koca karısına yiyecek, giyecek ve cinsel ilişki sağlamakla yükümlüdür. Evlilikte cinsel ilişki erkeğin değil, kadının hakkıdır. Bir erkek karısını cinsel ilişkiye zorlayamaz, karısını hiçbir şekilde taciz edemez.

Bir kadın evliliğe getirdiği malın esas sahibidir, ancak kocanın bu malı yönetme ve bunun kârını kullanma hakkı vardır.

Yahudi kanununa göre evlilik yaşı oğlanlar için en az 13, kızlar için en az 12 olmasına rağmen, orta çağlarda çok sık görüldüğü gibi Kiduşin, evlilik yaşından daha önce yapılırdı. Talmud erkeklerin 18 yaşında ya da 16-24 yaşları arasında evlenmesini tavsiye eder. Günümüzde Yahudi gençler yirmi yaşından önce çok nadir evleniyorlar.

Boşanma

Yahudilik "hatasız" boşanma kavramını binlerce yıl önce kabul etmiştir. Yahudilik genelde, bir çiftin devamlı kavga ederek acı içinde yaşamaktansa boşanmasının daha doğru olduğunu savunur. Yahudi kanununa göre bir erkek karısını herhangi bir nedenle veya hiçbir neden göstermeden boşayabilir. Hatta Yahudi kanunu, bazı durumlar karşısında boşanmayı gerekli kılar: bir koca evlilik dışı ilişkiye giren karısını affetse bile boşamakla yükümlüdür. Genelde Yahudilikte boşanma zordur. Boşanma işleminin ayrıntıları karmaşık ve usandırıcıdır.    Fiziksel tacizin dışında eğer eşinizden artık gerçekten hoşlanmıyorsanız ve ondan ayrı olmak için devamlı olarak fırsatlar yarattığınızı hissediyorsanız boşanmayı ciddi olarak düşünmeniz gerekir. Mutsuz bir evliliğin bir parçası olan bir kadın veya erkeğin yaşamı boyunca ses çıkarmadan acı çekmeyi kabullenmesi de düşünülemez. Ona topluluk (hatta öğrencilerinin) önünde hakaret eden bir kadınla evli olan Ribi Yosi’den bahseder Talmud. Öğrencilerinden biri ona neden boşanmadığını sorduğunda, boşanmak istediğini ancak boşanma tazminatını ödemek için gerekli maddi kaynağa sahip olmadığı karşılığını almıştı. Bunun üzerine öğrencileri onu bu cehennemden kurtarmak için gerekli parayı toplamak için kolları sıvamışlardı (Talmud Yeruşalmi, Ketubot 11:3).
            Yahudilikte boşanma işleminin çok acı bir şey olduğu görüşü vardır. Manzum şeklindeki bir metin şöyle bir ifade kullanır, “Bir adam ilk karısını boşadığında, Bet Amikdaş’ın sunağı bile gözyaşı döker” (Gittin 90b). Yine de Yahudilik, boşanmanın her halde hatalı bir karar olduğu sonucuna varmaz.

TARLA KUŞUYDU JULIET  
 


Shakespeare' in yüzyıllardır insanları gözyaşına boğan karakterleri Romeo ve Juliet, Ephraim Kishon' un yeni kurgusunda günlük yaşantı ve çığırından çıkmış bir evlilik içinde ele alınıyor. İntiharın eşiğinden döndükten sonra evlenip bir de çocuk sahibi olan "kıdemli aşıklar" kimsenin öngöremediği bir hayatı sürdürürler. Bu dünyanın yaratıcısı Shakespeare mezarında ters döner ve olaylara müdahale etmek üzere eve gelir.

Engin Alkan'ın rejisiyle Romeo ve Juliet öyküsüne farklı bir yerden baktıran ve çağdaş bir "klasik" olarak İ.B.B. Şehir Tiyatroları repertuarında yerini alan oyunda, öten tarla kuşu muydu bülbül müydü sorusunun cevapsızlığı altına “aşk nasıl bu hale gelir”in cevabı aranıyor.

Pişirilen yemeklerin buharlarının canlı icra edilen notalarla kaynaştığı iki saatlik şölende, tariflere uygun yapılmaya kalkıldığında hep tadı kaçmış, alışveriş listelerinde unutulmuş, akşam yemeği telaşı arasında kaynamış ve sonunda dibi tutmuş “efsane aşk” ın tüm zamanlarda, tüm tanıdıklığıyla “ille de var” lığı hatırlatılıyor.


 
İ.B.B. ŞEHİR TİYATROLARI / EKİM 2009



 
Reklam  
   
DEFTER  
 
 
GÖSTERİMDEKİLER  
 



ALEMDAR

İSTANBUL EFENDİSİ







 
ARŞİV  
 






 
=> Sen de ücretsiz bir internet sitesi kurmak ister misin? O zaman burayı tıkla! <=